Sırbistan’da protestoların ardından erken seçim kararı

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, haftalar içinde istifa edeceğini açıkladı. Başkent Belgrad’da düzenlenen hükümet yanlısı mitingde konuşan Vucic, ülkenin erken cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerine gideceğini söyledi.

12 yıldır başbakan ya da cumhurbaşkanı olarak Sırbistan siyasetinin merkezinde yer alan Vuçiç’in ikinci ve son cumhurbaşkanlığı döneminin 2027 ortasında sona ermesi bekleniyordu.

Vucic, destekçilerine yaptığı konuşmada, “Sadece birkaç hafta daha cumhurbaşkanı olacağım, ardından istifa edeceğim” dedi.

Sırp İlerleme Partisi’nin yaklaşan seçimlerde zafer kazanması için çalışacağını söyleyen Vucic, partisinin seçim listesi için “Birleşik Sırbistan” adını önerdi.

Ancak Vucic, ne zaman istifa edeceğine ya da erken parlamento seçiminin önünü açmak için Meclis’i ne zaman feshedeceğine ilişkin net tarih vermedi.

PROTESTOLAR, KARARIN ARKASINDAKİ EN BÜYÜK BASKI MI?

Vucic’in açıklaması, ülkede 18 aydır süren hükümet karşıtı gösterilerin ardından geldi. Protestolar, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunda bir saçak bölümünün çökmesi ve 16 kişinin yaşamını yitirmesi üzerine başlamıştı.

Öğrencilerin öncülük ettiği gösteriler kısa sürede yolsuzluk, kamu ihaleleri, kötü yönetim ve demokratik gerileme eleştirilerinin merkezine dönüştü.

Muhalefet, insan hakları örgütleri ve protestocular, Novi Sad’daki facianın yalnızca bir kaza olmadığını; kamu projelerindeki denetimsizlik ve yolsuzluk iddialarının sonucu olduğunu savunuyor.

Vucic’in istifa açıklaması, Sırbistan’da siyasi dengeleri değiştirecek bir gelişme olarak görülse de analistler bunun onun siyasetten çekileceği anlamına gelmediği görüşünde.

Cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılması, Vucic’in erken parlamento seçimlerinde partisi kazanırsa yeniden başbakanlık koltuğuna oturmasının önünü açabilir. Bu senaryo, Sırbistan’da gücün makamdan çok Vucic’in etrafında toplandığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.

ÖĞRENCİ HAREKETİ SEÇİMLERE HAZIRLANIYOR

Öğrencilerin öncülüğündeki protesto hareketi ve muhalefet, erken seçimlerde Vucic ve Sırp İlerleme Partisi’ne karşı yarışmak istediklerini açıkladı.

Öğrenci muhalefet hareketi “Move-Change”in lideri Savo Manojlovic, Vucic’in istifa ve erken seçim kararıyla “kaçınılmaz düşüşünü önden kontrol etmeye çalıştığını” savundu.

Novi Sad’da günler önce düzenlenen anmada, öğrenciler tren istasyonu faciasında hayatını kaybedenleri andı ve erken genel seçim talebini yineledi. Ülkede yeni öğrenci gösterilerinin yapılması bekleniyor.

Sırbistan’da cumhurbaşkanlığı makamı büyük ölçüde sembolik olsa da Vucic, partisi ve hükümet üzerindeki etkisiyle ülkenin en güçlü siyasi figürü olmayı sürdürdü.

Vucic daha önce yeniden başbakan olabileceği mesajını vermişti. Yakın dönemde bazı üst düzey müttefikleri de onun başbakanlık görevine dönmesi gerektiğini savundu.

Şubat ayında yaptığı bir açıklamada Vucic, görev süresi sona erdikten sonra ne yapacağından emin olmadığını söylemiş; ancak parti siyasetine dönmeyi ya da başbakanlık ihtimalini dışlamamıştı.

MUHALEFETTEN YOLSUZLUK VE BASKI SUÇLAMASI

Vucic, Belgrad’daki mitingde hükümet karşıtı protestocuları ülkeye zarar vermekle suçladı. Öğrencilerin ve muhalif grupların, ismini vermediği dış güçlerle iş birliği yaptığını öne sürdü. Protestocular ise bu suçlamaları reddediyor.

Muhalefet cephesi ise Vucic ve müttefiklerini siyasi rakiplere yönelik baskı, yaygın yolsuzluk, organize suç yapılarıyla bağlantılar ve medya özgürlüğünü kısıtlamakla suçluyor. Vucic ve iktidar partisi bu iddiaları reddediyor.

Sırbistan, Avrupa Birliği’ne aday ülke statüsünde bulunuyor. Ancak Belgrad yönetimi, Rusya ve Çin ile güçlü ilişkilerini de sürdürüyor.

AB üyeliği için Sırbistan’ın hukukun üstünlüğü, özgür ve adil seçim koşulları, yolsuzlukla mücadele ve organize suçla mücadele alanlarında ilerleme sağlaması gerekiyor. Ayrıca Belgrad’ın dış politikasını AB çizgisine daha fazla yaklaştırması bekleniyor.

Vucic, mitingde partisinin yolsuzluğu sona erdireceğini, emekli maaşlarını ve dar gelirlilere yönelik destekleri artıracağını, kamu sağlık hizmetlerinde iyileştirmeler yapacağını söyledi.