Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini artırmak ve tüketici haklarını korumak amacıyla hazırlanmış Yeni Gıda Yönetmeliği’ni Resmi Gazete’de yayımladı. 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de yaygın tüketimi bulunmayan gıda ve bileşenlerini kapsayan bu düzenleme, piyasaya sunulacak ürünlere yönelik sıkı denetim ve bilimsel onay gereklilikleri getiriyor.
**Yeni Gıda Tanımı ve Kapsamı Genişletildi**
Yönetmelik kapsamında, yeni bir moleküler yapı barındıran, mikroorganizmalardan, mantarlardan veya alglerden elde edilen gıdalar “yeni gıda” olarak tanımlanıyor. Ayrıca, hücre veya doku kültürü ile üretilen gıdalar ile özel üretim süreçleriyle elde edilen ve besin bileşimi önemli ölçüde değişen ürünler de yönetmelik kapsamına alındı. 100 nanometre altı boyutlara sahip ve özel amaçlarla üretilen nanomateryaller de denetlenecek.
**Yasaklar ve İstisnalar Belirlendi**
Yönetmelikte, toplumsal hassasiyetler ve güvenlik standartları doğrultusunda kesin yasaklar getirildi. Bu kapsamda;
– Domuz ve böcek kaynaklı gıdalar için yapılan başvurular kabul edilmeyecek.
– Bu ürünlerin “Yeni Gıdalar Listesi”nde yer alması ve piyasaya arz edilmesi yasaklandı.
– GDO’lu ürünler, enzimler, katkı maddeleri ve aroma vericileri kendi mevzuatları çerçevesinde işlem görecek.
**Onay ve Denetim Süreci**
Gıda işletmecilerinin, yeni bir ürün piyasaya sunmadan önce Bakanlık ile irtibat kurarak onay alması zorunlu hale getirildi. Bu süreç şu aşamalardan oluşacak:
– **Bilimsel Değerlendirme:** Başvurular, Bakanlık bünyesinde oluşturulmuş Bilimsel Komisyon tarafından 9 ay içinde incelenecek.
– **Güvenlik Şartı:** Gıdanın insan sağlığı açısından risk taşımadığını kanıtlayacak bilimsel veriler sunulması gerekecek.
– **Tüketici Bilgilendirmesi:** Alternatif ürünlerin besin değerinin yanıltıcı olmaması ve tüketicilere zarar vermemesi şartı aranacak.
– **İzleme:** Ürün piyasaya sunulduktan sonra Bakanlık, gıda güvenliğini sağlamak amacıyla izleme gerekliliklerini uygulayacak.
**Üreticilerin Verileri Korunacak**
Yönetmelik, yenilikçi üreticilerin haklarını korumak için sunulan yeni bilimsel veriler için 5 yıl boyunca veri koruması sağlıyor. Bu süre zarfında, ilk başvuru sahibinin verileri onaysız olarak başka bir başvuru için kullanılamayacak. Ancak, üreticinin adı, ürün tanımı ve güvenlik değerlendirmesinin sonuçları kamuya açık olacak.
**Geleneksel Gıdalarda Özel Prosedür**
Başka ülkelerde en az 25 yıl boyunca güvenli bir şekilde tüketilen gıdalar için daha kısa süreli bildirim prosedürleri uygulanacak. Bilimsel Komisyon 4 ay içerisinde herhangi bir güvenlik itirazında bulunmazsa, bu gıdalar “geleneksel gıdalar” listesine eklenerek satışına izin verilecek.
**Geçiş Süreci ve Yaptırımlar**
Halen faaliyet gösteren işletmelerin yeni düzenlemelere uyum sağlaması için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre verildi. Bu tarihten önce piyasaya arz edilen ürünler, raf ömrü kadar satışta kalabilecek. Yönetmelik hükümlerine aykırı davrananlara 5996 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırımlar uygulanacak.
